Het spoorwegmuseum De Mijlpaal bevindt zich op de terreinen van het Arsenaal, de centrale werkplaatsen van de NMBS waar de treinen worden onderhouden en hersteld. De naam van het museum verwijst naar de gedenkzuil die vlak voor het station van Mechelen staat. In 1835 symboliseerde het monument een totaal nieuw vervoerssysteem. Het werd ook gebruikt om de afstanden (toen uitgedrukt in mijlen) uit te rekenen van de aan te leggen spoorlijnen tot de talrijke stations die moesten worden opgericht. In het museum staat een verkleind model van de zuil.
Het museumgebouw op zich is al een echt geschiedenispronkstuk. Aan de Leuvensesteenweg zijn de eerste werkplaatsen van herstellingen van goederenwagens en de eerste stoomlocomotieven gebouwd. Het gebouw dateert van 1837. Het is het oudste spoorweggebouw van België en vermoedelijk zelfs het oudste spoorweggebouw van het Europese vasteland. Vroeger bevond er zich de schrijnwerkerij voor de wagons. Het gebouw werd uitgebreid in 1841. Modelbouwers hebben in 1976 maquettes gebouwd en tentoongesteld. Daaruit is het museum gegroeid.
We verwelkomen u graag in het eerste zaalgedeelte. Hier vindt u een verkleinde versie van het monument De Mijlpaal. Ook kan u heel wat foto's bekijken, bijvoorbeeld over de feestelijkheden bij het vertrek van de eerste trein uit Brussel naar Mechelen op 5 mei 1835. Verder vindt u het vroegere kaartjessysteem en borden met ritten op. Twee mannen in waarheidsgetrouw kostuum wijzen u de weg naar de volgende ruimtes.
In het tweede zaalgedeelte bevinden zich drie maquettes over het ontstaan van Mechelen. U ziet de evolutie van de stad in 1835, 1885 en 1935. Verder is er ook een maquette van het tweede station gebouwd tussen 1884 en 1888. Verschillende foto's illustreren het leven aan het Arsenaal.
In het derde zaalgedeelte tenslotte komt u alles te weten over de geschiedenis van de stoomlocomotief naar de elektrische locomotief in 1935, 100 jaar na de aankomst van de eerste stoomlocomotieven. Hier vindt u twee waarheidsgetrouwe replica's van de eerste twee locomotieven die in België reden: L'Elephant en Le Belge. Het zijn niet de originele locomotieven, maar kopies die in 1885 werden gebouwd om het 50-jarige bestaan van de Belgische Staatsspoorwegen te vieren. Tijdens de eerste wereldoorlog werden de echte treinen immers ontmanteld door de Duitsers. Op 21 juli 2007 werd L'Elephant nagebouwd door de makers van Fata Morgana in Bornem. Verder vindt u allerlei motortypes, besturingssystemen van locomotieven. U kan even uitrusten op zitbanken uit derde klasse.
Doorheen het museum hangen allerlei foto's, prenten, schetsen en liggen diverse objecten, bijvoorbeeld een salon van de Orient Express en servies.
Harry Weymeersch, gepensioneerd NMBS-bediende, is conservator en gids. Al meer dan 15 jaar is hij de drijvende kracht achter het museum. Ook zijn vrouw Gaby steekt vaak een handje toe.
De meeste objecten en foto's komen uit de kelders van de NMBS, een derde van de collectie is eigendom van Harry zelf. Soms brengen mensen zelf iets binnen.
